Giáo viên viết:

“Hãy giúp tôi xây dựng một chương trình Yoga cho một phụ nữ 52 tuổi, sống tại…, làm việc tại…, có tiền sử…, đang sử dụng…, có các triệu chứng…, và đang gặp khó khăn trong cuộc sống gia đình.”

Câu hỏi có thể được đặt ra với mục đích hoàn toàn tích cực.

Giáo viên muốn học hỏi.

Muốn tìm thêm ý tưởng.

Muốn chuẩn bị tốt hơn cho buổi hướng dẫn.

Nhưng có một câu hỏi cần được đặt ra trước khi bấm nút gửi:

Thông tin này có nên được đưa vào AI hay không?

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo, AI và bảo mật dữ liệu đang trở thành một vấn đề mà mọi giáo viên Yoga cần quan tâm.

Đặc biệt khi AI được sử dụng trong các lĩnh vực liên quan đến:

• sức khỏe;
• Yoga Therapy;
• Yoga trị liệu;
• tâm lý;
• đời sống cá nhân;
• thông tin khách hàng.

AI có thể giúp giáo viên học tập và làm việc hiệu quả hơn. Nhưng thông tin được đưa vào AI không phải lúc nào cũng chỉ là một câu hỏi vô hại.

Một câu hỏi đơn giản đôi khi có thể chứa:

• thông tin nhận dạng một người;
• dữ liệu sức khỏe;
• thông tin riêng tư;
• câu chuyện cá nhân;
• những điều mà người đó không mong muốn được chia sẻ ra bên ngoài.

Vì vậy, trước khi hỏi:

“AI có thể giúp tôi xử lý trường hợp này như thế nào?”

Giáo viên Yoga cũng cần hỏi:

“Tôi có quyền đưa thông tin này vào AI không?”

Vì sao giáo viên Yoga cần quan tâm đến AI và bảo mật dữ liệu?

Một giáo viên Yoga có thể không nghĩ rằng mình đang xử lý “dữ liệu nhạy cảm”.

Họ chỉ đơn giản ghi chú:

• tên học viên;
• tuổi;
• tình trạng sức khỏe;
• mục tiêu thực hành;
• những khó khăn trong đời sống;
• phản ứng của học viên trong lớp.

Nhưng khi những thông tin này được kết hợp với nhau, chúng có thể tạo ra một bức tranh khá rõ về một con người cụ thể.

Ví dụ:

“Chị Lan, 47 tuổi, sống tại một khu vực cụ thể, làm việc tại một công ty cụ thể, đang điều trị một tình trạng sức khỏe hiếm gặp và tham gia lớp Yoga vào tối thứ Ba.”

Ngay cả khi giáo viên không cung cấp đầy đủ họ tên, sự kết hợp của các thông tin này vẫn có thể khiến một người dễ được nhận diện.

Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng khi nói về AI và dữ liệu cá nhân:

Thông tin không cần phải có đầy đủ tên mới trở thành thông tin có thể nhận diện một người.

Thông tin nào không nên đưa trực tiếp vào AI?

Giáo viên Yoga cần đặc biệt thận trọng với những thông tin có thể nhận diện hoặc mô tả chi tiết về một người cụ thể.

Ví dụ:

• họ và tên;
• số điện thoại;
• địa chỉ;
• email;
• thông tin tài khoản;
• hình ảnh;
• ngày sinh đầy đủ;
• nơi làm việc;
• thông tin gia đình;
• thông tin về con cái;
• lịch trình cá nhân;
• thông tin tài chính;
• hồ sơ sức khỏe;
• kết quả xét nghiệm;
• chẩn đoán;
• thuốc đang sử dụng;
• câu chuyện cá nhân nhạy cảm.

Trong lĩnh vực Yoga Therapy, vấn đề này càng quan trọng hơn vì giáo viên có thể làm việc với những thông tin liên quan đến sức khỏe và hoàn cảnh cá nhân của khách hàng.

Một giáo viên có thể muốn hỏi:

“Hãy giúp tôi suy nghĩ về trường hợp này.”

Nhưng thay vì đưa toàn bộ thông tin thật vào AI, giáo viên có thể chuyển câu hỏi thành dạng khái quát hơn:

“Hãy giúp tôi suy nghĩ về những yếu tố cần xem xét khi xây dựng một chương trình Yoga cho một người trưởng thành có tình trạng sức khỏe X, mục tiêu Y và khả năng vận động Z.”

Sự khác biệt rất lớn.

Trong trường hợp thứ nhất, AI nhận được thông tin về một con người cụ thể.

Trong trường hợp thứ hai, giáo viên đang hỏi về một tình huống chuyên môn đã được khái quát hóa.

“Ẩn tên” không phải lúc nào cũng đủ để bảo vệ quyền riêng tư

Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng chỉ cần xóa tên là đã bảo vệ được thông tin.

Ví dụ:

“Tôi sẽ không đưa tên khách hàng vào AI.”

Nhưng giáo viên vẫn đưa:

• tuổi;
• nghề nghiệp;
• nơi sống;
• tình trạng sức khỏe;
• lịch sử điều trị;
• hoàn cảnh gia đình.

Những thông tin này khi kết hợp với nhau vẫn có thể tạo ra một hồ sơ rất cụ thể.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi:

“Tôi đã xóa tên chưa?”

Hãy hỏi:

“Một người biết hoàn cảnh này có thể nhận ra đây là ai không?”

Nếu câu trả lời là có khả năng, thông tin cần được tiếp tục khái quát hóa.

Dữ liệu sức khỏe và AI: Vì sao cần đặc biệt thận trọng?

Trong quá trình học và làm việc, giáo viên Yoga có thể gặp nhiều thông tin liên quan đến sức khỏe.

Ví dụ:

• “Học viên này đang điều trị ung thư.”
• “Khách hàng này có tiền sử trầm cảm.”
• “Người này từng bị chấn thương.”
• “Người này đang dùng thuốc.”
• “Người này đang trải qua một vấn đề tâm lý.”

Đây không chỉ là những thông tin phục vụ cho việc xây dựng bài tập.

Đó là thông tin về một con người.

Khi đưa những thông tin này vào AI, giáo viên cần cân nhắc:

• Người đó có biết thông tin của họ được sử dụng như vậy không?
• Người đó có đồng ý không?
• Giáo viên có thực sự cần đưa thông tin nhận dạng vào không?
• Có thể đặt câu hỏi bằng một tình huống giả định hay không?
• Có thể loại bỏ những chi tiết không cần thiết hay không?

Một nguyên tắc đơn giản là:

Chỉ cung cấp cho AI lượng thông tin tối thiểu cần thiết để giải quyết câu hỏi.

Không cần đưa toàn bộ hồ sơ của một người chỉ để hỏi một câu hỏi chung.

AI và quyền riêng tư: Giáo viên có nên hỏi AI về khách hàng không?

Câu trả lời không đơn giản là “có” hoặc “không”.

AI có thể hỗ trợ giáo viên suy nghĩ về những vấn đề chung.

Ví dụ:

“Những yếu tố nào nên được xem xét khi xây dựng một chương trình Yoga cho người có khả năng vận động hạn chế?”

Hoặc:

“Hãy giúp tôi xây dựng một danh sách câu hỏi cần đặt ra khi đánh giá mục tiêu thực hành của một học viên.”

Những câu hỏi như vậy không nhất thiết cần thông tin nhận dạng cá nhân.

Ngược lại, một câu hỏi như:

“Đây là hồ sơ của khách hàng tôi. Hãy phân tích và cho tôi biết tôi nên làm gì.”

cần được xem xét cẩn trọng hơn rất nhiều.

Vấn đề không chỉ nằm ở việc AI có thể trả lời đúng hay sai.

Vấn đề còn là:

Thông tin của người khác có được đưa vào một hệ thống AI mà không có sự hiểu biết hoặc đồng ý phù hợp hay không?

Đây là một phần quan trọng của AI và quyền riêng tư.

Nguyên tắc “tối thiểu hóa dữ liệu”

Một nguyên tắc thực tế mà giáo viên Yoga có thể áp dụng là:

Chỉ sử dụng lượng thông tin cần thiết cho mục đích cụ thể.

Ví dụ, nếu bạn muốn hỏi AI:

“Hãy giúp tôi tạo một danh sách câu hỏi để tìm hiểu mục tiêu thực hành của học viên.”

Bạn không cần cung cấp:

• tên học viên;
• địa chỉ;
• số điện thoại;
• ngày sinh;
• thông tin gia đình.

Nếu bạn muốn hỏi:

“Những yếu tố nào cần được xem xét khi xây dựng một chương trình Yoga cho người có đau lưng?”

Bạn không cần cung cấp toàn bộ hồ sơ của một khách hàng cụ thể.

Một câu hỏi càng khái quát, nguy cơ tiết lộ thông tin cá nhân càng thấp.

Giáo viên Yoga nên làm gì khi muốn sử dụng AI để hỗ trợ một trường hợp cụ thể?

Có thể áp dụng quy trình gồm bốn bước.

Bước 1: Xác định mục đích

Hãy hỏi:

“Tôi muốn AI giúp tôi điều gì?”

Là:

• tìm hiểu một khái niệm?
• tạo câu hỏi?
• xây dựng cấu trúc bài học?
• tìm ý tưởng?
• phân tích một tình huống?

Mục đích càng rõ, lượng thông tin cần cung cấp càng ít.

Bước 2: Loại bỏ thông tin nhận dạng

Xóa hoặc thay thế:

• tên;
• địa chỉ;
• nơi làm việc;
• thông tin liên hệ;
• những chi tiết đặc biệt có thể nhận diện một người.

Thay vì:

“Anh Nguyễn Văn A, 48 tuổi, làm việc tại…, sống ở…”

Có thể viết:

“Một người trưởng thành ở độ tuổi trung niên, làm công việc văn phòng và có mục tiêu cải thiện khả năng vận động.”

Bước 3: Khái quát hóa thông tin sức khỏe

Không phải lúc nào giáo viên cũng cần đưa toàn bộ lịch sử sức khỏe.

Hãy xem xét:

“AI thực sự cần biết điều gì để trả lời câu hỏi này?”

Nếu chỉ cần biết rằng người đó:

“có hạn chế vận động ở vùng vai”

thì có thể không cần đưa:

• toàn bộ hồ sơ bệnh án;
• tên bệnh viện;
• ngày điều trị;
• tên bác sĩ;
• các thông tin cá nhân khác.

Bước 4: Kiểm tra lại trước khi gửi

Hãy đọc lại câu hỏi và tự hỏi:

Nếu người học nhìn thấy nội dung này, họ có cảm thấy quyền riêng tư của mình bị xâm phạm không?

Nếu câu trả lời là có thể, hãy dừng lại và chỉnh sửa.

Giáo viên Yoga có cần xin phép học viên trước khi sử dụng AI không?

Đây là một vấn đề cần được tiếp cận thận trọng.

Không phải mọi việc sử dụng AI đều giống nhau.

Việc hỏi AI:

“Hãy giải thích thuật ngữ đau lưng dưới đây bằng ngôn ngữ dễ hiểu.”

khác với việc:

“Đây là toàn bộ thông tin cá nhân và hồ sơ sức khỏe của khách hàng. Hãy phân tích trường hợp này.”

Mức độ rủi ro và mức độ ảnh hưởng đến quyền riêng tư là khác nhau.

Vì vậy, giáo viên cần xây dựng thói quen:

Không sử dụng thông tin cá nhân của người khác vào AI một cách tùy tiện.

Trong những trường hợp cần xử lý thông tin cụ thể, giáo viên nên cân nhắc các yêu cầu về:

• sự minh bạch;
• sự đồng ý;
• phạm vi sử dụng thông tin;
• bảo mật;
• trách nhiệm nghề nghiệp.

Đặc biệt, khi làm việc trong môi trường Yoga Therapy hoặc chăm sóc sức khỏe, việc bảo vệ thông tin của khách hàng cần được xem là một phần của trách nhiệm chuyên môn.

AI không phải là nơi để lưu trữ hồ sơ khách hàng

Một sai lầm khác là sử dụng công cụ AI như một nơi lưu trữ thông tin.

Ví dụ:

“Tôi sẽ đưa toàn bộ hồ sơ khách hàng vào AI để lần sau có thể tiếp tục hỏi.”

Đây là cách sử dụng cần hết sức thận trọng.

AI không nên được xem là:

• hồ sơ bệnh án;
• hệ thống quản lý khách hàng;
• nơi lưu trữ thông tin sức khỏe;
• nhật ký riêng tư.

Giáo viên cần phân biệt rõ giữa:

sử dụng AI để hỗ trợ một nhiệm vụ cụ thể

và:

đưa thông tin cá nhân vào AI như một kho lưu trữ lâu dài.

Đây là hai việc hoàn toàn khác nhau.

Giáo viên Yoga cần dạy học viên điều gì về AI và quyền riêng tư?

Không chỉ giáo viên sử dụng AI.

Học viên cũng đang sử dụng AI để hỏi về:

• triệu chứng;
• thực hành Yoga;
• sức khỏe;
• thiền;
• hơi thở;
• cảm xúc.

Giáo viên có thể giúp học viên phát triển một thái độ thận trọng bằng cách khuyến khích họ:

• không chia sẻ thông tin nhận dạng không cần thiết;
• không đưa hồ sơ sức khỏe đầy đủ vào công cụ AI một cách tùy tiện;
• không xem AI là một chuyên gia biết toàn bộ hoàn cảnh của mình;
• kiểm tra thông tin quan trọng từ những nguồn phù hợp;
• không chia sẻ thông tin của người khác mà không có sự cho phép.

Một nguyên tắc đơn giản mà giáo viên có thể truyền đạt là:

Đừng đưa vào AI những thông tin mà bạn không muốn một hệ thống công nghệ biết về mình.

Một nguyên tắc thực hành dành cho giáo viên Yoga

Trước khi đưa thông tin khách hàng vào AI, hãy tự hỏi 5 câu hỏi:

1. Tôi có thực sự cần đưa thông tin này vào không?

Nếu không cần, hãy bỏ đi.

2. Thông tin này có thể nhận diện một người không?

Nếu có, hãy khái quát hóa.

3. Đây có phải là dữ liệu sức khỏe hoặc thông tin riêng tư không?

Nếu có, hãy đặc biệt thận trọng.

4. Người này có biết thông tin của họ được sử dụng như vậy không?

Nếu không, hãy xem xét lại.

5. Tôi có thể đặt câu hỏi bằng một tình huống giả định không?

Nếu có, đây thường là lựa chọn an toàn hơn.

Kết luận: Công nghệ càng mạnh, trách nhiệm càng lớn

AI có thể giúp giáo viên Yoga:

• học nhanh hơn;
• tìm kiếm thông tin;
• chuẩn bị bài giảng;
• phát triển ý tưởng;
• tổ chức công việc.

Nhưng khả năng của AI không làm giảm trách nhiệm của con người.

Ngược lại:

Công nghệ càng có khả năng xử lý nhiều thông tin, chúng ta càng cần cẩn thận hơn với thông tin mình đưa vào đó.

Trong lĩnh vực Yoga, đặc biệt là Yoga Therapy, người giáo viên có thể được tiếp cận với những câu chuyện rất riêng tư về sức khỏe, cơ thể và cuộc sống của học viên.

Những thông tin đó không phải là “dữ liệu miễn phí”.

Đó là thông tin được chia sẻ trong một mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng.

Vì vậy, trước khi sử dụng AI và dữ liệu cá nhân, hãy dừng lại và hỏi:

Tôi có thực sự cần chia sẻ thông tin này không?

Và:

Tôi đang sử dụng thông tin của người khác theo cách mà chính tôi cũng mong muốn thông tin của mình được sử dụng hay không?

Đây có thể là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của việc sử dụng AI có trách nhiệm trong Yoga:

Hãy sử dụng AI để hỗ trợ công việc của mình, nhưng đừng đánh đổi quyền riêng tư của người khác để có được một câu trả lời nhanh hơn.

Đọc tiếp trong chuỗi “AI và Yoga”

Bài 1

AI và Yoga: Giáo Viên Yoga Cần Biết Gì Trong Thời Đại Trí Tuệ Nhân Tạo?

Bài viết tổng quan về cách AI đang thay đổi việc học, thực hành và truyền đạt Yoga.

Bài 2

AI Tư Vấn Sức Khỏe Có Chính Xác Không? Điều Giáo Viên Yoga Cần Biết

Tìm hiểu vì sao AI có thể đưa ra lời khuyên nghe hợp lý nhưng vẫn sai hoặc không phù hợp với một người cụ thể.

Bài tiếp theo

AI Có Thể Hiểu Sai Về Con Người Như Thế Nào?

Tìm hiểu về những khuôn mẫu, giả định và cách AI có thể đưa ra những câu trả lời không phù hợp với sự đa dạng của con người.

The post AI và Bảo Mật Dữ Liệu: Giáo Viên Yoga Có Nên Đưa Thông Tin Khách Hàng Vào AI? appeared first on Yoga Therapy Vietnam.